{"id":10189,"date":"2026-02-03T11:53:43","date_gmt":"2026-02-03T08:53:43","guid":{"rendered":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/?p=10189"},"modified":"2026-02-03T11:53:45","modified_gmt":"2026-02-03T08:53:45","slug":"sandik-hafiza-ve-sorumluluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/sandik-hafiza-ve-sorumluluk\/","title":{"rendered":"Sand\u0131k, Haf\u0131za ve Sorumluluk"},"content":{"rendered":"\n<p>Rafet ULUT\u00dcRK<\/p>\n\n\n\n<p>Bulgaristan Parlamentosu\u2019nda T\u00fcrkiye\u2019de kurulacak se\u00e7im sand\u0131klar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131 dinlerken insan\u0131n akl\u0131na ilk gelen \u015fey \u015fu oluyor: Bu mesele ger\u00e7ekten sand\u0131k meselesi mi, yoksa haf\u0131za ve vicdan meselesi mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Son g\u00fcnlerde Kostadin Kostadinov ve lideri oldu\u011fu Vazrazhdane partisinden baz\u0131 milletvekillerinin k\u00fcrs\u00fcde sarf etti\u011fi s\u00f6zler, yaln\u0131zca bir se\u00e7im tekni\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil; Bulgaristan toplumunun birlikte ya\u015fama k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ilgilendiren daha derin bir fay hatt\u0131na i\u015faret ediyor. \u201cT\u00fcrkiye\u2019de sand\u0131k say\u0131s\u0131 azalt\u0131ls\u0131n, hatta hi\u00e7 sand\u0131k kurulmas\u0131n\u201d gibi \u00f6neriler, hukuki bir d\u00fczenleme tart\u0131\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok, bir kesimin siyasi iradesini g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lma arzusunun ifadesi gibi duruyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc olan, ayn\u0131 k\u00fcrs\u00fcden tekrar edilen k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 c\u00fcmlelerin, korku ve ayr\u0131m \u00fczerinden siyaset \u00fcretme \u00e7abas\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131. Bu dil, toplumu bir arada tutan k\u00f6pr\u00fcleri g\u00fc\u00e7lendirmez; tam tersine, zay\u0131f yerlerinden a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa meseleye biraz haf\u0131zayla bakmak yeterli.<\/p>\n\n\n\n<p>Unutulan Emek, Unutulan Katk\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00fclkenin yollar\u0131, demiryollar\u0131, fabrikalar\u0131, konutlar\u0131\u2026 Sosyalist d\u00f6nemden bug\u00fcne uzanan altyap\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131nda kimlerin eme\u011fi vard\u0131? Tarlalarda, ba\u011flarda, in\u015faatlarda, askeri birliklerde, hafta sonu \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201d \u00e7al\u0131\u015fmalarda kimler ter d\u00f6kt\u00fc?<\/p>\n\n\n\n<p>Okullarda \u00e7ocuklara ku\u015fburnu toplat\u0131lan, liselilerin ve \u00fcniversitelilerin aylarca elma, \u00fcz\u00fcm, pamuk toplamaya g\u00f6nderildi\u011fi; askerlerin in\u015faatlarda, demiryolu hatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnleri hat\u0131rlayanlar h\u00e2l\u00e2 hayatta. O g\u00fcnlerde kimlik sorulmad\u0131, etnik k\u00f6ken sorulmad\u0131. \u00c7al\u0131\u015fan herkes bu \u00fclkenin insan\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1989\u2019da ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck kopu\u015fun ard\u0131ndan Bulgaristan\u2019\u0131n nas\u0131l bir ekonomik ve demografik sars\u0131nt\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 da tarih kitaplar\u0131nda yaz\u0131yor. N\u00fcfus azald\u0131, \u00fcretim d\u00fc\u015ft\u00fc, bir\u00e7ok yerle\u015fim yeri bo\u015fald\u0131. Bu bir tesad\u00fcf de\u011fildi. Bu \u00fclkenin \u00fcretken insanlar\u0131 gitti\u011finde, \u00fclke de zorland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130simler, Mezar Ta\u015flar\u0131 ve Sessizlik<\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n tarihin en a\u011f\u0131r sayfalar\u0131ndan biri de zorla isim de\u011fi\u015ftirme politikalar\u0131yd\u0131. \u0130nsanlar\u0131n kimlikleri k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde silindi; ailelerin soyadlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n adlar\u0131 de\u011fi\u015ftirildi. Mezarl\u0131klardaki ta\u015flara kadar uzanan bu m\u00fcdahale, yaln\u0131zca b\u00fcrokratik bir uygulama de\u011fil, haf\u0131zaya vurulan bir damgayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>O g\u00fcnlerde bir\u00e7ok insan sessiz kald\u0131. Kimi korkudan, kimi \u00e7aresizlikten, kimi de \u201cbana dokunmuyor\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle\u2026 Ama ya\u015fananlar unutulmad\u0131. \u0130simler geri geldi, fakat hat\u0131ralar yerinde duruyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ge\u00e7mi\u015f hat\u0131rlan\u0131rken bug\u00fcn bir kesimin oy hakk\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lmas\u0131, ister istemez \u015fu soruyu do\u011furuyor: D\u00fcn kimli\u011fe m\u00fcdahale edilirken susanlar, bug\u00fcn temsil hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmesine nas\u0131l bu kadar rahat s\u00f6z s\u00f6yleyebiliyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Sand\u0131k Korkusu<\/p>\n\n\n\n<p>Bir milletvekilinin k\u00fcrs\u00fcden \u201cMadem oy \u00e7al\u0131nmas\u0131ndan korkuyorsunuz, o zaman Bulgaristan\u2019da da yasaklayal\u0131m\u201d demesi, tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor: Mesele g\u00fcvenlik de\u011fil, mesele tercih.<\/p>\n\n\n\n<p>Yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Bulgaristan vatanda\u015flar\u0131n\u0131n oy kullanmas\u0131 demokratik bir hakt\u0131r. Bu hak, co\u011frafyaya g\u00f6re de\u011fi\u015fmez. Avrupa\u2019n\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde ya\u015fayanlara sand\u0131k kurulurken, T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayanlara bunun \u00e7ok g\u00f6r\u00fclmesi, hukuki bir gerek\u00e7eyle a\u00e7\u0131klanamaz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u015euradan \u015fu kadar milletvekili \u00e7\u0131kmas\u0131na izin vermeyece\u011fiz\u201d gibi s\u00f6zler ise demokrasinin ruhuyla ba\u011fda\u015fmaz. Demokrasi, sonucun \u00f6nceden belirlendi\u011fi de\u011fil; halk\u0131n iradesine sayg\u0131 duyuldu\u011fu rejimdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tehlikeli Dil, K\u0131r\u0131lgan Toplum<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00fclkede en tehlikeli \u015fey ekonomik kriz de\u011fil, siyaset dilinin zehirlenmesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomi toparlan\u0131r, yollar yeniden yap\u0131l\u0131r, fabrikalar yeniden kurulur. Ama insanlar aras\u0131ndaki g\u00fcven y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, onu yeniden in\u015fa etmek \u00e7ok daha zordur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBunlar oy kullanmas\u0131n\u201d, \u201c\u015funlar fazla oldu\u201d gibi c\u00fcmleler, karde\u015f\u00e7e ya\u015famay\u0131 zedeler. Bug\u00fcn bir kesime y\u00f6neltilen bu dil, yar\u0131n ba\u015fka bir kesime y\u00f6nelir. Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bula\u015f\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sessizli\u011fin her zaman zay\u0131fl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 da unutulmamal\u0131. \u0130nsanlar sabredebilir, g\u00f6rmezden gelebilir, i\u00e7ine atabilir. Fakat bir toplumun onuru s\u00fcrekli \u00f6rselendi\u011finde, bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131lmay\u0131 onarmak kolay de\u011fildir. Bu y\u00fczden siyaset\u00e7inin dili, ate\u015fi b\u00fcy\u00fcten de\u011fil, harareti d\u00fc\u015f\u00fcren dil olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sand\u0131kta Verilecek Cevap<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n en sa\u011fl\u0131kl\u0131 cevab\u0131 yine sand\u0131kta verilecektir. Toplum, kimin ayr\u0131mc\u0131 bir dil kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, kimin birle\u015ftirici oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. Se\u00e7men, kendisini \u00f6tekile\u015ftiren anlay\u0131\u015fa en g\u00fc\u00e7l\u00fc cevab\u0131 demokratik yolla verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir vatanda\u015f\u0131 di\u011ferinden ay\u0131ran, bir kesimin oyunu de\u011fersizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan anlay\u0131\u015flar\u0131n parlamentoda g\u00fc\u00e7lenmesi, Bulgaristan\u2019\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in hay\u0131rl\u0131 olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yol, toplumsal gerilimi art\u0131r\u0131r ve kimsenin istemeyece\u011fi sonu\u00e7lara kap\u0131 aralar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ate\u015fi yakmak kolayd\u0131r. Ama yanan yerleri yeniden ye\u015fertmek y\u0131llar al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn ihtiya\u00e7 duyulan \u015fey, daha \u00e7ok sand\u0131k de\u011fil; daha \u00e7ok sa\u011fduyu. Daha az korku, daha \u00e7ok hat\u0131rlama. Daha az ayr\u0131m, daha \u00e7ok birlikte ya\u015fama iradesi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bulgaristan\u2019\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lacak olan da budur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK Bulgaristan Parlamentosu\u2019nda T\u00fcrkiye\u2019de kurulacak se\u00e7im sand\u0131klar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131 dinlerken insan\u0131n akl\u0131na ilk gelen \u015fey \u015fu oluyor: Bu mesele ger\u00e7ekten sand\u0131k meselesi mi, yoksa haf\u0131za ve vicdan meselesi mi? Son g\u00fcnlerde Kostadin Kostadinov<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9395,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-10189","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazilar"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rafet-tdbayrakl.jpg?fit=691%2C958&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc3fMN-2El","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10189\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}