{"id":10351,"date":"2026-02-19T17:54:09","date_gmt":"2026-02-19T14:54:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/?p=10351"},"modified":"2026-02-19T17:54:12","modified_gmt":"2026-02-19T14:54:12","slug":"trifon-zarezan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/trifon-zarezan\/","title":{"rendered":"Trifon Zarezan"},"content":{"rendered":"\n<p>Aysu AKBA\u015e<\/p>\n\n\n\n<p>14 \u015eubat, d\u00fcnyada \u201cSevgililer G\u00fcn\u00fc\u201d olarak bilinse de Balkanlar\u2019da ayn\u0131 tarihin as\u0131rlara dayanan ba\u015fka bir anlam\u0131 vard\u0131r:<br \/>Trifon Zarezan.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcnlerde, \u00f6zellikle ba\u011fc\u0131l\u0131kla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayan Bulgaristan Balkan topluluklar\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca bir takvim g\u00fcn\u00fc de\u011fil; bereketin, dayan\u0131\u015fman\u0131n ve bahar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n simgesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Trifon Zarezan ne demek?<\/p>\n\n\n\n<p>Trifon, Bulgar k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde yayg\u0131n bir erkek ismidir.<br \/>Zarezan ise \u201ckesmek\u201d anlam\u0131na gelir\u2014yani budama.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle Trifon Zarezan, en yal\u0131n haliyle \u201cBa\u011f budama g\u00fcn\u00fc\u201d olarak an\u0131l\u0131r. Rivayete g\u00f6re ba\u011f kesimi gelene\u011fini ba\u015flatan (ya da bu gelene\u011fi sembolle\u015ftiren) Trifon adl\u0131 bir ki\u015fi oldu\u011fu i\u00e7in, halk bayram\u0131 onun ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011f\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131, insan\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Balkanlar\u2019da ba\u011f kesimi bir gelenektir ve sevilerek kutlan\u0131r. K\u0131\u015f\u0131n ortas\u0131nda, kar\u0131n so\u011fu\u011fun h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcnlerde bile insanlar bu bayram i\u00e7in bir araya gelir:<br \/>e\u015f, dost, h\u0131s\u0131m, akraba\u2026 kad\u0131n erkek, gen\u00e7 ya\u015fl\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Genellikle ba\u011f evlerine gidilir. O g\u00fcn\u00fcn havas\u0131 bir \u201ci\u015f g\u00fcn\u00fc\u201dnden \u00e7ok uzakt\u0131r; ba\u011flar sanki bir \u015fenlik alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u015earaplar testilere, damacanalara doldurulur. Ba\u015fka i\u00e7kilere pek ra\u011fbet edilmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc Trifon Zarezan\u2019\u0131n ruhunda \u015farab\u0131n ayr\u0131 bir yeri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Pita, tuz ve \u201cmerodiya\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bayram\u0131n vazge\u00e7ilmezlerinden biri de kocaman tepsilerde pi\u015firilmi\u015f ev ekme\u011fi olan pitad\u0131r. Pita, yan\u0131nda tuz ve \u201cmerodiya\u201d dedikleri \u00f6zel bir baharatla gelen herkese ikram edilir. Bu ikram, yaln\u0131zca kar\u0131n doyurmak i\u00e7in de\u011fil; sofray\u0131 payla\u015fman\u0131n ve niyeti birle\u015ftirmenin bir i\u015faretidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Rit\u00fcel: \u015farap, budama ve \u00e7elenk<\/p>\n\n\n\n<p>Masalara oturmadan \u00f6nce yap\u0131lan bir rit\u00fcel vard\u0131r:<br \/>Herkes, bir ba\u011f \u00e7otu\u011funun (asman\u0131n k\u00f6k k\u0131sm\u0131n\u0131n) dibine bol verim niyetiyle bir bardak \u015farap d\u00f6ker. Bu, do\u011faya \u201cbereket\u201d dile\u011finin somut bir arma\u011fan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ard\u0131ndan ba\u011f \u00e7ubuklar\u0131 kesilir. Kesilen \u00e7ubuklardan ba\u015flara tak\u0131lacak \u00e7elenkler yap\u0131l\u0131r. Ve g\u00fcn boyu o \u00e7elenkler insanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda kal\u0131r; bayram b\u00f6ylece yaln\u0131zca bir yerde de\u011fil, insanlar\u0131n \u00fczerinde\u2014adeta bir i\u015faret gibi ta\u015f\u0131narak s\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n<p>Eski bir inan\u0131\u015f: asma g\u00f6zya\u015f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Eskiden, kesilen ba\u011f \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n u\u00e7lar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck ila\u00e7 \u015fi\u015feleri ba\u011flan\u0131r, damla damla akan su (asmadan gelen ilk \u00f6z) toplan\u0131rm\u0131\u015f. Bu suyu, halk aras\u0131nda g\u00f6z damlas\u0131 gibi ya da kulak a\u011fr\u0131lar\u0131nda \u015fifa niyetiyle kullananlar olurmu\u015f.<br \/>Bu inan\u0131\u015f, asl\u0131nda ba\u011f\u0131n \u201cuyan\u0131\u015f\u201d\u0131na duyulan sayg\u0131n\u0131n ve do\u011fan\u0131n sundu\u011fu \u015feye \u015fifa anlam\u0131 y\u00fckleme gelene\u011finin bir izidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u015fe, t\u00fcrk\u00fc, horon ve ayr\u0131m\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn<\/p>\n\n\n\n<p>Trifon Zarezan\u2019da \u0131rk ayr\u0131m\u0131 asla yap\u0131lmaz. Bayram\u0131n \u00f6z\u00fc, bir arada olma halidir. \u015eark\u0131lar, t\u00fcrk\u00fcler, horonlar e\u015fli\u011finde ne\u015fe gece yar\u0131lar\u0131na, bazen de sabahlara kadar s\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011f evlerinden ayr\u0131lma zaman\u0131 geldi\u011finde ise bayram\u0131n en g\u00fczel taraf\u0131 yollarda ya\u015fan\u0131r:<br \/>Yolda rastlanan tan\u0131d\u0131k ya da tan\u0131mad\u0131k herkes, birbirine tek bir s\u00f6zle seslenir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTRIFON!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc o g\u00fcn, herkes Trifon\u2019dur.<\/p>\n\n\n\n<p>Yolda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan herkese \u015farap sunulur. Ba\u015f\u0131nda \u00e7elenk yoksa, ba\u011f \u00e7ubu\u011fundan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7elenk hemen el de\u011fi\u015ftirir ve kar\u015f\u0131 tarafa arma\u011fan edilir. \u015earap bitmediyse eve geri getirilmez; ya yoldaki insanlarla payla\u015f\u0131l\u0131r ya da ba\u011f \u00e7otu\u011funun dibine d\u00f6k\u00fcl\u00fcr\u2014yine ayn\u0131 niyetle:<\/p>\n\n\n\n<p>Bereket olsun. Bolluk olsun. Y\u0131l verimli olsun.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve b\u00f6ylece, bereketli bir y\u0131l umuduyla bekleyi\u015fler yeniden ye\u015ferir; yeni bir Trifon Zarezan\u2019a kadar\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aysu AKBA\u015e 14 \u015eubat, d\u00fcnyada \u201cSevgililer G\u00fcn\u00fc\u201d olarak bilinse de Balkanlar\u2019da ayn\u0131 tarihin as\u0131rlara dayanan ba\u015fka bir anlam\u0131 vard\u0131r:Trifon Zarezan. Bu g\u00fcnlerde, \u00f6zellikle ba\u011fc\u0131l\u0131kla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayan Bulgaristan Balkan topluluklar\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca bir takvim g\u00fcn\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9598,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-10351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazilar"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/aysu-bg-2-e1765531216889.jpeg?fit=2048%2C1212&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc3fMN-2GX","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10351"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10351\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}