{"id":10919,"date":"2026-05-22T15:11:23","date_gmt":"2026-05-22T12:11:23","guid":{"rendered":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/?p=10919"},"modified":"2026-05-22T15:11:23","modified_gmt":"2026-05-22T12:11:23","slug":"1989-zorunlu-gocu-nasil-okunmali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/1989-zorunlu-gocu-nasil-okunmali\/","title":{"rendered":"1989 Zorunlu G\u00f6\u00e7\u00fc Nas\u0131l Okunmal\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130brahim SOYT\u00dcRK<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1989 zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fc yaln\u0131zca bir s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndan ge\u00e7en insanlar\u0131n hik\u00e2yesi de\u011fildir. O g\u00f6\u00e7; bir devlet akl\u0131n\u0131n korkular\u0131n\u0131, bir rejimin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, bir halk\u0131n direni\u015fini ve uluslararas\u0131 d\u00fczenin de\u011fi\u015fen dengelerini ayn\u0131 anda i\u00e7inde ta\u015f\u0131yan b\u00fcy\u00fck bir tarih k\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu nedenle 89 g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc sadece \u201cBulgaristan T\u00fcrkleri T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u201d c\u00fcmlesiyle okumak eksik kal\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o olay\u0131n arkas\u0131nda kimlik, n\u00fcfus, s\u0131n\u0131f, jeopolitik, devlet korkusu ve b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin de\u011fi\u015fen dengesi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00fc\u00e7\u00fck G\u00fc\u00e7 Sendromu ve B\u00fcy\u00fck G\u00fcce Yaslanma Al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bulgaristan y\u00f6netimlerinin tarih boyunca ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 temel reflekslerden biri, kendi bekas\u0131n\u0131 bir b\u00fcy\u00fck g\u00fcce yaslanarak s\u00fcrd\u00fcrme aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. D\u00fcn Rusya, sonra Sovyetler Birli\u011fi, bug\u00fcn Avrupa Birli\u011fi ve Bat\u0131 patronaj\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum Bulgar devlet akl\u0131nda s\u00fcrekli bir tedirginlik \u00fcretmi\u015ftir. K\u00fc\u00e7\u00fck devlet psikolojisi, \u00e7o\u011fu zaman i\u00e7erideki az\u0131nl\u0131klar\u0131 tehdit gibi g\u00f6rmeye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfus da bu korku siyasetinin hedefi h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fcfus Korkusu ve Az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u015eeytanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun varl\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir zaman sadece demografik bir ger\u00e7eklik olarak g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. \u00c7o\u011fu d\u00f6nem bu n\u00fcfus, abart\u0131l\u0131 korkularla bir \u201ci\u00e7 tehdit\u201d gibi sunulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu bak\u0131\u015f, 1908\u2019den itibaren farkl\u0131 bi\u00e7imlerde devam etmi\u015f; isim de\u011fi\u015ftirme kampanyalar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131lar, dini yasaklar ve asimilasyon politikalar\u0131yla kendini g\u00f6stermi\u015ftir. Ama\u00e7 yaln\u0131zca isimleri de\u011fi\u015ftirmek de\u011fildi; haf\u0131zay\u0131, kimli\u011fi ve aidiyeti de silmekti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jivkov Y\u00f6netiminin Pani\u011fi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1980\u2019lerin sonunda d\u00fcnya de\u011fi\u015fiyordu. Sovyet sistemi \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015f, Do\u011fu Bloku sars\u0131lm\u0131\u015f, kom\u00fcnist rejimler me\u015fruiyet krizine girmi\u015fti. Jivkov y\u00f6netimi bu de\u011fi\u015fimi erken fark etti; fakat bunu ak\u0131lla de\u011fil, panikle okudu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rejim, kendi \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc durdurmak i\u00e7in i\u00e7eride bir hedef arad\u0131. T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131klar bu hedef h\u00e2line getirildi. Zorunlu g\u00f6\u00e7, yaln\u0131zca etnik bir bask\u0131 de\u011fil; \u00e7\u00f6kmekte olan bir rejimin kendi korkusunu halka \u00f6detmesiydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jeopolitik Korkular\u0131n G\u00f6lgesinde T\u00fcrk Kimli\u011fi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019nin Kore Sava\u015f\u0131\u2019na asker g\u00f6ndermesi, NATO i\u00e7inde yer almas\u0131, 1974 K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131 ve b\u00f6lgedeki etkisi Bulgar y\u00f6netimleri taraf\u0131ndan s\u00fcrekli endi\u015feyle izlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131, bu jeopolitik korkularla birlikte de\u011ferlendirilmi\u015f; T\u00fcrk kimli\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin uzant\u0131s\u0131 gibi g\u00f6sterilerek bask\u0131 politikalar\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece bir halk\u0131n k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131\u011f\u0131, devlet g\u00fcvenli\u011fi meselesi h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131n\u0131fsal Ger\u00e7ek: G\u00f6\u00e7e Zorlananlar Emek\u00e7ilerdi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">89 g\u00f6\u00e7\u00fcne maruz kalan insanlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Bulgaristan\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fkan emek\u00e7ileriydi. Tarlada, fabrikada, \u00fcretimde, madenlerde, k\u00f6ylerde ve \u015fehirlerde hayat\u0131 omuzlayan insanlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fakat burada ac\u0131 bir ger\u00e7ek vard\u0131r: Bulgar emek\u00e7ilerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ayn\u0131 s\u0131n\u0131fsal kaderi payla\u015ft\u0131klar\u0131 T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman kom\u015fular\u0131na yeterince sahip \u00e7\u0131kmad\u0131. Bu durum ayr\u0131ca incelenmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131 m\u0131 zay\u0131ft\u0131? Milliyet\u00e7i propaganda m\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc? Yoksa baz\u0131 kesimler, T\u00fcrklerin tasfiyesini kendi lehlerine bir f\u0131rsat olarak m\u0131 g\u00f6rd\u00fc?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sorular h\u00e2l\u00e2 cevap beklemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zorunlu G\u00f6\u00e7 Bir Direni\u015f Tarihidir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">89 g\u00f6\u00e7\u00fc sadece ma\u011fduriyet olarak okunmamal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir direni\u015f tarihidir. \u0130nsanlar isimlerini, dinlerini, dillerini, mezar ta\u015flar\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131na verdikleri adlar\u0131 savundular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir halk, \u201cBen var\u0131m\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu y\u00fczden 89 g\u00f6\u00e7\u00fc; sadece ac\u0131n\u0131n de\u011fil, onurun da tarihidir. S\u0131n\u0131rdan ge\u00e7en her aile, sadece bavul ta\u015f\u0131mad\u0131; haf\u0131zas\u0131n\u0131, kimli\u011fini ve direni\u015fini de ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcne D\u00fc\u015fen Ders<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn 89 g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc yeniden okumak, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan ac\u0131lar\u0131 hat\u0131rlamak kadar gelece\u011fi do\u011fru kurmak i\u00e7in de \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00fcnk\u00fc kimliksizle\u015ftirme politikalar\u0131 sadece ge\u00e7mi\u015fin meselesi de\u011fildir. Devletlerin korkular\u0131, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin hesaplar\u0131, n\u00fcfus m\u00fchendisli\u011fi ve az\u0131nl\u0131klar\u0131n hedef g\u00f6sterilmesi bug\u00fcn de d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">89 zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fc bize \u015funu \u00f6\u011fretir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir halk\u0131n ad\u0131 de\u011fi\u015ftirilebilir; ama haf\u0131zas\u0131 kolay kolay silinemez.<br \/>Bir insan topra\u011f\u0131ndan kopar\u0131labilir; ama kimli\u011finden kopar\u0131lamaz.<br \/>Bir rejim bask\u0131yla ayakta durabilir; ama adalet olmadan kal\u0131c\u0131 olamaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">89 G\u00f6\u00e7\u00fc Bir \u0130nsanl\u0131k Aynas\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1989 zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fc; Bulgaristan\u2019\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fc\u00e7 sendromunun, Jivkov rejiminin pani\u011finin, uluslararas\u0131 d\u00fczen de\u011fi\u015fiminin ve T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011fa y\u00f6nelen sistemli bask\u0131n\u0131n sonucudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk kimli\u011finin, M\u00fcsl\u00fcman haf\u0131zas\u0131n\u0131n ve insan onurunun nas\u0131l ayakta kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n da belgesidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00f6\u00e7\u00fc do\u011fru okumak, yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fe sayg\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda gelece\u011fe kar\u015f\u0131 sorumluluktur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00fcnk\u00fc 89 g\u00f6\u00e7\u00fc bize \u015funu s\u00f6yler:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih sadece ya\u015fanmaz; do\u011fru okunursa milletlere yol g\u00f6sterir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130brahim SOYT\u00dcRK 1989 zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fc yaln\u0131zca bir s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndan ge\u00e7en insanlar\u0131n hik\u00e2yesi de\u011fildir. O g\u00f6\u00e7; bir devlet akl\u0131n\u0131n korkular\u0131n\u0131, bir rejimin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, bir halk\u0131n direni\u015fini ve uluslararas\u0131 d\u00fczenin de\u011fi\u015fen dengelerini ayn\u0131 anda i\u00e7inde ta\u015f\u0131yan b\u00fcy\u00fck<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10427,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-10919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazilar"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ibrahim-soyturk-1-300x300-1.jpg?fit=300%2C300&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc3fMN-2Q7","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10919"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10920,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10919\/revisions\/10920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}