{"id":7488,"date":"2024-05-23T22:44:22","date_gmt":"2024-05-23T19:44:22","guid":{"rendered":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/?p=7488"},"modified":"2024-05-24T07:35:05","modified_gmt":"2024-05-24T04:35:05","slug":"1989-mayis-ayaklanmasi-vatan-bilincimizin-parcalanisi-ve-direnisimizin-yukselisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/1989-mayis-ayaklanmasi-vatan-bilincimizin-parcalanisi-ve-direnisimizin-yukselisi\/","title":{"rendered":"1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131: Vatan Bilincimizin Par\u00e7alan\u0131\u015f\u0131 ve Direni\u015fimizin Y\u00fckseli\u015fi"},"content":{"rendered":"\n<p>1989 May\u0131s ayaklanmas\u0131yla do\u011fan, vatan bilincimizi parampar\u00e7a eden, en b\u00fcy\u00fck ve etkileyici sonu\u00e7 budur. Direni\u015f\u00e7ilerin s\u00f6yledi\u011fi t\u00fcrk\u00fcler o g\u00fcnlerde de\u011fi\u015fti. <strong><em>&#8220;Tuna Nehri Akmam Diyor, Duvar\u0131m\u0131 Y\u0131kmam Diyor&#8221; ile &#8220;Da\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f&#8221;<\/em><\/strong> a\u011f\u0131zdan d\u00fc\u015fmez oldu. M\u00fccadele ate\u015fi i\u00e7inde Bulgaristan VATANIMIZDIR inanc\u0131m\u0131z, <strong><em>&#8220;BURASI SADECE B\u0130R \u0130KAMETM\u0130\u015e&#8221;<\/em><\/strong> duygusuyla de\u011fi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>**ANAVATANA \u00d6ZLEM**<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hak aramaya ba\u015flayan halk\u0131n dip dalgas\u0131n\u0131n hareketlenmesi, \u00f6rg\u00fctlenmenin gereklili\u011fi noktas\u0131na y\u00fckseldi. May\u0131s ayaklanmas\u0131 kendili\u011finden bir hareketlenme de\u011fildi. &#8220;A\u00e7l\u0131k grevlerine ba\u015flayanlar&#8221; ve &#8220;Deliorman\u2019da \u0130lk Olarak Eyleme Ge\u00e7enler Ajand\u0131r&#8221; gibi sa\u00e7mal\u0131klar d\u00fczmece ve uydurmayd\u0131. Polis ayaklanman\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f ve kendi lehine \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ne var ki, direnenlerin selini durdurabilecek durumda olmad\u0131\u011f\u0131ndan ayaklanma alevleniyordu. Polisler, askerler, siviller, jandarmalar kar\u015f\u0131lar\u0131nda totaliter rejimi, bask\u0131 ve ter\u00f6r d\u00fczenini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirmeyi ama\u00e7layan ve bu y\u00f6nde kesin ve kararl\u0131 bir birikimle y\u00fckl\u00fc b\u00fcy\u00fck bir kitle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde korktu. Ayaklanan T\u00fcrkler, davan\u0131n uzun s\u00fcrece\u011fini, uzun soluklu olmay\u0131 gerektirdi\u011fini biliyordu. \u0130lk hamlede hedefe ula\u015fmakla i\u015f bitmeyecekti.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Senelerce sana hasret ta\u015f\u0131yan\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir g\u00f6n\u00fclle kollar\u0131na at\u0131lsam.\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ben bir g\u00fcn kuca\u011f\u0131nda ya\u015fayan\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bahtiyarlar aras\u0131na kat\u0131lsam, \u00f6psem.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ben de bir g\u00fcn kuca\u011f\u0131na ula\u015fsam\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6zlerimden d\u00f6ksem sevin\u00e7 g\u00f6z ya\u015f\u0131n\u0131\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bayra\u011f\u0131m\u0131n g\u00f6lgesinde dola\u015fsam\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6psem topra\u011f\u0131n\u0131, ta\u015f\u0131n\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Stratejik ama\u00e7lar\u0131nda, 1950 y\u0131llar\u0131 ba\u015f\u0131nda elde ettikleri \u00f6zg\u00fcn e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr haklar\u0131n\u0131 yeniden elde edene kadar s\u00fcrecek bir kararl\u0131 hareketlenme g\u00fc\u00e7 topluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>30 May\u0131s 2014\u2019te, 25 y\u0131l sonra, ayaklanan T\u00fcrklerin politik partisi h\u00fck\u00fcmet ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 o g\u00fcn yap\u0131lan <em><strong>&#8220;gensoruda&#8221;<\/strong><\/em> yeniden peki\u015ftirdi. Fakat haklar\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015fletme, yitirdiklerimizi elde etme konusunda pek bir \u015fey s\u00f6yleyemedi. Siyasilerimiz kokulu bir i\u011fren\u00e7lik i\u00e7inde bulunuyor ve halk\u0131m\u0131za \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmiyor. O zaman Genel Ba\u015fkan L. Mestan\u2019\u0131n <strong><em>&#8220;yeni bir \u015fey istemiyoruz&#8221;<\/em><\/strong> s\u00f6zleri buna kan\u0131tt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>O zaman ayaklanan, fakat haklar\u0131n\u0131 elde edemeyenler, ayaklanman\u0131n bir \u015fiddet oldu\u011funu biliyordu. Kurban vereceklerinin bilincindeydiler. Nitekim 40 T\u00fcrk yi\u011fit can verdi. Bir anda K\u00fcr\u015fat geldi akl\u0131ma, <strong><em>&#8220;Koskoca \u00c7in ordusuna k\u00f6k s\u00f6kt\u00fcrm\u00fc\u015f&#8221;.<\/em><\/strong> Yaral\u0131lar\u0131 Bulgar hastaneleri bile almad\u0131. \u0130\u015fte bu noktada Bulgaristan T\u00fcrkleri ve t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar bir insan, bir kom\u015fu ve bir dost olarak Bulgarlardan kat kat ileriydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1989 Ayaklanmas\u0131 bir anti-Bulgar ayaklanmas\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>O, anti-totaliter bir ba\u015fkald\u0131r\u0131yd\u0131. Ayaklanman\u0131n niteli\u011finde bir halk\u0131n ba\u015fka bir halka d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yoktu. O y\u00fczden &#8220;Bulgaristan Bulgarlar\u0131n, T\u00fcrkler T\u00fcrkiye\u2019ye&#8221; sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve fa\u015fizm kokuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayaklanman\u0131n temelinde bask\u0131 ve ter\u00f6r politikas\u0131n\u0131 reddetmek vard\u0131. Zulm\u00fcn devlet politikas\u0131 haline getirilerek az\u0131nl\u0131klar\u0131 ezen totaliter rejimi y\u0131karak de\u011fi\u015ftirmek vard\u0131. Bu bak\u0131ma, May\u0131s 1989 Ayaklanmas\u0131 bir demokratik devrim niteli\u011findeydi. XX. y\u00fczy\u0131l Bulgaristan tarihinde en h\u00fcmanist insan haklar\u0131 i\u00e7in isyand\u0131. Bulgar demokratik toplumunu ard\u0131ndan s\u00fcr\u00fckleyebilen bir kalk\u0131\u015fmayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>May\u0131s 1989 Ayaklanmas\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131, demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle yenilenme davas\u0131na y\u00fcrekten ba\u011fland\u0131. Ayaklananlar asla horlanmas\u0131 gerekmeyenlerdi. Ezilen T\u00fcrkler ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klard\u0131. Onlar Bulgaristan halk\u0131n\u0131n en kutsal par\u00e7as\u0131yd\u0131. Gayr\u0131 safi milli has\u0131lan\u0131n daha b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00fcretenlerdi. \u00dclkenin d\u00f6viz getiren d\u0131\u015f ekonomi onlar\u0131n al\u0131n terine dayan\u0131yordu. O cesur insanlar, m\u00fccadele yolunda birbirine kopmaz bi\u00e7imde ba\u011fland\u0131 ve sel halinde ak\u0131tman\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131. Nesnel ortam, ayaklanma ko\u015fullar\u0131n\u0131n olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterirken, \u00fclke ba\u015ftan ba\u015fa direni\u015f azmi kokuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirdi\u011fimizde, May\u0131s\u2019ta y\u00fckselen ayaklanma dalgas\u0131 10 Kas\u0131m 1989\u2019a kadar t\u0131rmand\u0131. Aylar ard\u0131 ard\u0131na m\u00fccadelelerle dolu ge\u00e7ti. T\u00fcrklerin davas\u0131n\u0131 Bulgar demokratik toplum \u00f6rg\u00fctleri kucaklad\u0131. Uyutulanlar uyand\u0131 ve y\u00fcreklendi. 1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131, k\u0131vam\u0131n\u0131 bulmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelerle y\u00f6nlendi.<\/p>\n\n\n\n<p>1970 \u2013 1980&#8217;lerde halk\u0131n en cesur evlatlar\u0131n\u0131 yarg\u0131lamadan mahk\u00fbm eden savc\u0131 ve yarg\u0131\u00e7lar, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bir katildi. K\u00fcfl\u00fc cezaevi kap\u0131lar\u0131 birer birer a\u00e7\u0131l\u0131yordu. \u00d6nemle belirtilmesi gereken \u00f6zelliklerinden biri ise, halk\u0131m\u0131z\u0131n bir defa bask\u0131, ter\u00f6r ve zul\u00fcm rejimine kar\u015f\u0131 politik olarak ve ayn\u0131 zamanda isimler, mezar ta\u015flar\u0131, ezan sesi, T\u00fcrk\u00e7e kitap, gazete, dergi, radyo ve televizyon, tiyatro, \u00f6zenci sanat, geleneksel ve modern \u00f6z\u00fcnde ve bi\u00e7iminde \u00f6zg\u00fcn k\u00fclt\u00fcr hakk\u0131 i\u00e7in kesin kararl\u0131 ba\u015fkald\u0131r\u0131y\u0131 kucaklamas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayaklanma \u00f6z\u00fcndeki ate\u015f, hareketlenmenin do\u011frudan \u00fcst yap\u0131y\u0131, iktidar\u0131, ku\u015f u\u00e7urtmayan BKP\u2019yi ve<em><strong> &#8220;DC&#8221; <\/strong><\/em>Bulgar istihbarat\u0131n\u0131 hedef ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Bulgaristan T\u00fcrkleri ve \u00fclkede ya\u015fayan t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar, benliklerini ve kimliklerini ya\u015fatmaya \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ararken ulusal bir m\u00fccadele saflar\u0131nda bulu\u015fmu\u015flard\u0131. Bu, 100 y\u0131l s\u00fcren karanl\u0131\u011f\u0131 yararak ayd\u0131nl\u0131k arayan bir halk toplulu\u011funun bayram\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Totaliter bask\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015fta h\u00fcrriyetlerini arayanlar\u0131n kudret kaynaklar\u0131 do\u011fdu. Demokratik d\u00fcnya onlardan yana \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrkiye arkalar\u0131nda durdu. Asl\u0131nda kendi haklar\u0131n\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini arayan T\u00fcrkler, Bulgarlar\u0131n haklar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri u\u011fruna da sava\u015f\u0131yordu. O \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 g\u00fcnlerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck davas\u0131n\u0131n ortak oldu\u011funu o zamanlar\u0131 anlayanlar belki \u00e7ok azd\u0131. Fakat bug\u00fcn herkes, Todor Jivkov\u2019un totaliter rejimini Bulgaristan T\u00fcrklerinin devirdi\u011fini kabul etmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayaklanma elbette ki halk kitlelerinin ortak eseri oldu. Bulgar demokratik kamuoyunda ve az\u0131nl\u0131k kitlelerinin t\u00fcm\u00fcnden \u00f6nc\u00fcler, yol g\u00f6sterenler belirdi. Ayd\u0131nlar, \u00f6\u011fretmenler, \u00f6rg\u00fctleyiciler, at\u0131lgan yi\u011fitler\u2026 Onlars\u0131z hareket ba\u015far\u0131ya ula\u015famazd\u0131. Totaliter rejimin gizli polisi ise, ayaklanmay\u0131 bast\u0131rmaya, liderlerini yurt d\u0131\u015f\u0131na kovmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sahte <strong><em>&#8220;liderler&#8221;<\/em><\/strong> besliyor ve onlar\u0131n kuraca\u011f\u0131 tuzaklarla Bulgaristan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131 &#8220;ezme ve uyutma&#8221; politikas\u0131na devam etmek planlar\u0131 yap\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrklerin May\u0131s 1989 Ayaklanmas\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze belki XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n e\u015fsiz vah\u015fet portrelerini koydu. Bebeler anne kuca\u011f\u0131nda kur\u015funland\u0131; hamile gelinler can verdi, tank zincirlerinin alt\u0131nda ezilenler oldu; k\u00f6y yollar\u0131, \u015fehir meydanlar\u0131 kana boyand\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Mitinglerde bayrak ta\u015f\u0131yan yoktu. Hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bayraklar\u0131, y\u00fcreklerindeki kanla boyand\u0131. T\u00fckenip y\u0131k\u0131lanlar oldu, ama geri d\u00f6nen ve teslim olan olmad\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Halk davas\u0131na ba\u015f koymu\u015f, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fcnyaya duyuran, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n seherindeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n g\u00f6kleri delen abidesini hala dikemedik. Oysa d\u00fc\u015fman, onlar\u0131n dinmeyen sesi kar\u015f\u0131s\u0131nda bug\u00fcn de \u00fcrperiyor ve \u00fcrperecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>O g\u00fcnlerden bug\u00fcne \u00e7eyrek as\u0131r ge\u00e7ti. Dava bitmedi. Yeni yeti\u015fen ku\u015faklar, Bulgar demokrasisinin az\u0131nl\u0131k dillerindeki renkleri g\u00f6remedi. Modern uygarl\u0131\u011f\u0131n az\u0131nl\u0131k farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan yeni bir demet oldu\u011funu, ne yaz\u0131k ki hen\u00fcz anlayamad\u0131. Vekiller Sofya parlamentosunda b\u00fct\u00fcn g\u00fcn otursalar da, demokratik toplumda \u00e7o\u011funlu\u011fun az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131 belirleme hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131layamad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>1989\u2019da ayaklananlar ayd\u0131nlanmaya inananlard\u0131. Devrimlerin kutsal slogan\u0131 olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, e\u015fitlik ve karde\u015fli\u011fi candan benimsemi\u015flerdi. Demokratikle\u015fmeye inananlar halk\u0131n i\u00e7inden, aras\u0131ndan gelmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz bug\u00fcn her zamankinden daha b\u00fcy\u00fck bir azimle, May\u0131s 1989\u2019da ayaklanan kahramanlar\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fatmal\u0131y\u0131z. Onlar\u0131 tan\u0131mam\u0131z, tan\u0131tmam\u0131z, onlar\u0131n aziz davas\u0131n\u0131 tarihimize i\u015flememiz, ders kitaplar\u0131m\u0131za, de\u011ferlemelerimize almam\u0131z, kendi edebiyat\u0131m\u0131zda nak\u0131\u015flarla s\u00fcslememiz gerekiyor. Tarihini bilmeyen bir halk, yar\u0131nlar\u0131n\u0131 g\u00f6remez, g\u00f6steremez. \u015eanl\u0131 tarihimizin her sayfas\u0131n\u0131 \u015ferefle ya\u015fatmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn bu tarihi bizler yapmaktay\u0131z, bizden sonra gelenler de bunu yazacaklar. Art\u0131k ge\u00e7mi\u015fi su\u00e7lamaktansa, bug\u00fcn bizler arkam\u0131zda neler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rmeliyiz. Bulgaristan T\u00fcrklerini tan\u0131mak, yi\u011fitlerimizi tan\u0131maya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Eminim, ayaklanan yi\u011fitlerimizi tan\u0131rken kendimizi daha iyi tan\u0131yaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>&#8220;Bulgaristan Bulgarlar\u0131nd\u0131r, T\u00fcrkler T\u00fcrkiye\u2019ye&#8221;<\/em><\/strong> sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tuzla buz ederken 500 binimiz vatans\u0131z kald\u0131k, vatan\u0131 terk etmek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131lar bunu unutmayal\u0131m! Ve unutturmamal\u0131y\u0131z\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Sayg\u0131lar\u0131m\u0131zla,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1989 May\u0131s ayaklanmas\u0131yla do\u011fan, vatan bilincimizi parampar\u00e7a eden, en b\u00fcy\u00fck ve etkileyici sonu\u00e7 budur. Direni\u015f\u00e7ilerin s\u00f6yledi\u011fi t\u00fcrk\u00fcler o g\u00fcnlerde de\u011fi\u015fti. &#8220;Tuna Nehri Akmam Diyor, Duvar\u0131m\u0131 Y\u0131kmam Diyor&#8221; ile &#8220;Da\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f&#8221; a\u011f\u0131zdan d\u00fc\u015fmez oldu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7491,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-7488","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazilar"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/rafettt33.jpg?fit=397%2C366&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc3fMN-1WM","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7488"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7488\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7491"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bulturk.org.tr\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}