Rafet ULUTÜRK
Eurostat’ın 1 Ocak 2026 verileri, Avrupa Birliği içinde asgari ücretler arasındaki uçurumu bir kez daha gözler önüne serdi. Rakam basit ama çarpıcı: AB’de en yüksek asgari ücret, en düşük olandan tam 4,4 kat daha fazla.
Bu tablonun en alt sırasında ise yine Bulgaristan var: 620 euro.
Listenin başında Lüksemburg (2704 euro), ardından İrlanda, Almanya, Hollanda, Belçika ve Fransa geliyor. Yani Avrupa’nın bir ucunda ayda 2700 euro, diğer ucunda 620 euro. Kâğıt üzerinde aynı birlik, aynı pazar, aynı serbest dolaşım.
Ama aynı hayat mı?
Hayır.
Eurostat’ın da altını çizdiği gibi, fiyat seviyeleri dikkate alındığında fark bir miktar yumuşuyor. Ancak burada kritik soru şu: Bulgaristan’daki fiyatlar gerçekten Bulgaristan’daki maaşlara mı ait?
Cevap, ne yazık ki, hayır.
Maaş Bulgar, fiyatlar Avrupa
Market rafına bakın. Elektronik eşya fiyatlarına bakın. Yakıta, kiralara, temel gıda ürünlerine bakın. Birçok üründe Bulgar tüketicisi, Almanya’daki, Fransa’daki, Hollanda’daki fiyatlara çok yakın bedeller ödüyor. Hatta bazı kalemlerde daha fazla.
Ama maaş? Maaş hâlâ Doğu Avrupa’nın bile gerisinde.
Letonya 780 euro, Romanya 795, Macaristan 838, Estonya 886… Bulgaristan, AB’nin en düşük asgari ücretine sahip tek ülke olarak kalmaya devam ediyor.
Bu artık istatistik değil, yapısal bir yoksulluk modeli.
Kâğıt üzerindeki asgari ücret, hayattaki asgari geçim
Konfederasyon verileri (KNSB) bu gerçeği daha sert biçimde ortaya koyuyor. 2025’in son çeyreğinde yapılan hesaplamaya göre:
Bir çalışan için insan onuruna yakışır bir yaşam için gerekli net gelir: 1562 leva (799 euro)
Üç kişilik bir aile için gerekli net gelir: 2812 leva (1438 euro)
Yani asgari ücret alan bir Bulgar çalışan, tek başına bile geçim sınırının altında yaşıyor.
Bu şu demek: Asgari ücret artık “asgari yaşam”ı bile karşılamıyor.
Bu, sosyal devlet açısından alarmdır.
Avrupa’da eşitlik, Bulgaristan’da dayanıklılık
AB’nin temel felsefesi ekonomik yakınsama (convergence) üzerine kurulu. Yani ülkeler zamanla birbirine yaklaşacak, refah farkları azalacak.
Ancak Bulgaristan örneği bunun tersini gösteriyor:
Fiyatlar Batı’ya yaklaşıyor, maaşlar yerinde sayıyor.
Bu durum iki sonuç doğuruyor:
- Genç ve nitelikli işgücü ülkeyi terk ediyor.
- Kalan nüfus, düşük ücret–yüksek fiyat sarmalında sıkışıyor.
Bu sadece ekonomik değil, demografik ve toplumsal bir kriz.
Sorun asgari ücret değil, ekonomik model
Buradaki mesele sadece “asgari ücreti artırmak” değil. Çünkü sorun rakam değil, yapı.
Bulgaristan uzun süredir düşük ücret üzerine kurulu bir yatırım modeli izliyor:
Ucuz işgücü, düşük maliyet, dış yatırım çekme stratejisi.
Ancak bu modelin yan etkisi şu:
Ücretler düşük kaldıkça, iç pazar zayıf kalıyor. İç pazar zayıf kaldıkça, ekonomi katma değer üretemiyor. Katma değer üretemedikçe, ücretler artamıyor.
Bir kısır döngü.
Asıl soru şu
Bir AB vatandaşının, AB içinde, AB fiyatlarıyla, ama AB’nin en düşük maaşıyla yaşaması ne kadar sürdürülebilir?
Bu sadece ekonomik bir istatistik değil. Bu, insanların yaşam kalitesi, umut düzeyi ve gelecek planı ile ilgili.
Ve bugün Bulgaristan’da asgari ücret meselesi artık bir sosyal politika konusu değil, bir gelecek meselesi.
Çünkü insanlar sadece daha çok para kazanmak istemiyor.
İnsanlar, kazandıkları parayla normal yaşayabilmek istiyor.
Ve şu anki tablo, bunun mümkün olmadığını söylüyor.